Koniec stycznia starszym mieszkańcom Żuław i Kaszub kojarzy się z tragicznymi wydarzeniami z 1945 roku, kiedy to niemieccy żołnierze pognali więźniów Obozu Koncentracyjnego Stutthof na pewną śmierć. Każdego roku, na pamiątkę tych tragicznych chwil, organizowane są uroczystości upamiętniające w Cedrach Wielkich. Tegoroczne obchody zgromadziły licznych uczestników, w tym senatora Ryszarda Świlskiego, wicewojewodę pomorskiego Emila Rojka oraz samorządowców z całego powiatu gdańskiego.
Janusz Wróbel – Burmistrz Pruszcza Gdańskiego, Jarosław Karnath – Starosta Powiatu Gdańskiego, Ryszard Świlski – Senator RP
Hołd dla ofiar
Uroczystości rozpoczęły się od mszy świętej w kościele w Cedrach Wielkich, po której delegacje złożyły wieńce pod obeliskiem upamiętniającym wydarzenia sprzed 80 lat. Wójt gminy Cedry Wielkie, Dawid Pietrucha, podkreślił wagę pielęgnowania pamięci o tych, którzy zginęli podczas Marszu Śmierci:
„Nie ma już prawie nikogo, kto przeżył i pamięta tamte chwile. Musimy kultywować pamięć o ofiarach tamtych, styczniowych wydarzeń, szczególnie że to właśnie nasza ziemia stała się niemym świadkiem marszu. Cieszę się, że w uroczystościach bierze też młodzież, bo potem to właśnie na ich barkach będzie spoczywało kultywowanie pamięci o uczestnikach Marszu Śmierci” — powiedział.
Wójt Cedrów Wielkich Dawid Pietrucha
Kulturalne akcenty obchodów
Goście uczestniczący w uroczystościach mieli również okazję wysłuchać koncertu w wykonaniu Domansky Trio, który odbył się w Bibliotece Publicznej w Cedrach Wielkich. Wieczorem natomiast w kościele w Kiezmarku miało miejsce wydarzenie kulturalne zatytułowane „Kolędy na inny czas”. Wśród znanych kolęd znalazły się również te, które powstawały w obozach zagłady, dodając obchodom głębokiego symbolicznego wymiaru.
Historyczny kontekst
25 stycznia 1945 roku, o godzinie 6:00, zarządzono ewakuację więźniów z KL Stutthof. Wszystkich ustawiono na placu apelowym, a następnie podzielono na kolumny marszowe. W trasę wyruszyło około 11 tysięcy więźniów, którzy przechodzili m.in. przez Cedry Małe, Cedry Wielkie, Pruszcz Gdański, Kolbudy, kierując się w stronę Lęborka. Ostatecznie na miejsce dotarło około 7 tysięcy osób. Podczas marszu zginęło ponad 2 tysiące więźniów, a miejsca ich pochówku są rozproszone i często bezimienne.
Obchody rocznicowe w Cedrach Wielkich przypominają o tych tragicznych wydarzeniach i są okazją do oddania hołdu ofiarom, a także do edukacji młodzieży, aby pamięć o Marszu Śmierci przetrwała kolejne pokolenia.
Cyprian Wieczorkowski
