4 października 2025 roku w Gminnym Ośrodku Kultury w Komańczy odbędzie się premiera wyjątkowego wydarzenia artystyczno-naukowego „Tryptyk o Jewirnyku”. Projekt przybliża historię i pamięć o nieistniejącej wsi Jewirnyk w trzech odsłonach: pejzażu dźwiękowym, dokumentacji fotograficznej i publikacji poświęconej pochówkom antywampirycznym.
Fundacja Pruszczanie.pl, w ramach programu Regiony – mobilne laboratorium kultury, współtworzy to wydarzenie we współpracy z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Komańczy oraz gminami karpackimi. Ważnym elementem projektu jest kartka dźwiękowa, przygotowana przez Osso Publisher – inicjatywę wydawniczą fundacji Pruszczanie.pl.
Kartka dźwiękowa
„Jewirnyk – pejzaż dźwiękowy nieistniejącej wsi” to unikalna produkcja audio, która przenosi słuchaczy w dawne życie osady. Powstała w ramach grupy producenckiej Lud Hauza (Cyprian Wieczorkowski i Dawid Gorgolewski), tekst opracowała Kinga Dobrodziej-Szymczyk, a w roli narratora wystąpiła wybitna aktorka Magdalena Woźniak. Nagranie ożywia historię Jewirnyka, łącząc badania etnograficzne, relacje mieszkańców i lokalne legendy w artystyczną opowieść dźwiękową.
Dokumentacja fotograficzna
-
- EKSPEDYCJE DO NIEISTNIEJĄCEJ WSI
-
- EKSPEDYCJE DO NIEISTNIEJĄCEJ WSI
-
- EKSPEDYCJE DO NIEISTNIEJĄCEJ WSI
Drugą część tryptyku stanowi zbiór fotografii z ekspedycji do Jewirnyka. Zdjęcia ukazują miejsca dawnej osady, cerkwisko i cmentarz, które przetrwały w krajobrazie i stały się inspiracją dla całego projektu. Materiały te powstawały równolegle do nagrań audio i badań terenowych, a także stanowią ważne uzupełnienie do przygotowanego rozdziału naukowego.
Wydawnictwo naukowe
Trzecim elementem jest rozdział „Na szlaku wampirów… czyli pochówki antywampiryczne” w tomie „Wybrane zagadnienia turystyki i medycyny podróży, t. 2”. Autorami są: Cyprian Wieczorkowski, Kinga Dobrodziej-Szymczyk, Maciej Brożyna, Łukasz Godek i Bartłomiej Drozd. Tekst ten stanowi jedno z najciekawszych studiów przypadku w książce, ponieważ ukazuje, jak dawne wierzenia i praktyki ochronne przenikały się z codziennym życiem mieszkańców Karpat.
Na przykładzie łemkowskiej wsi Jewirnyk autorzy opisują zjawisko pochówków antywampirycznych – rytuałów mających na celu zabezpieczenie żywych przed powrotem zmarłych. Narracja łączy antropologię, etnografię i historię, odwołując się zarazem do lokalnych legend i przekazów ustnych, które przetrwały aż do połowy XX wieku.
To wydarzenie to dla nas niezwykle cenna współpraca, która łączy lokalne dziedzictwo z nowatorskimi środkami wyrazu i rozwija się w dialogu z karpackimi partnerami – tworząc most pomiędzy pamięcią a współczesnością.
Fundacja Pruszczanie.pl, w ramach programu Regiony – mobilne laboratorium kultury i wydawnictwa Osso Publisher, współtworzy to wydarzenie we współpracy z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Komańczy. Partnerami projektu są Gmina Komańcza i grupa producencka Lud Hauza.
Patronat medialny nad premierą objęli m.in. esanok.pl, TVP3 Rzeszów, TVP Info, Polskie Radio Rzeszów, Trendy Radio, P24.pl, Bieszczady24.pl oraz MojeBieszczady.pl.
Serdecznie dziękujemy Dyrekcji GOK w Komańczy, Wójtowi Gminy Komańcza oraz wszystkim pracownikom, którzy swoim zaangażowaniem i wsparciem przyczynili się do realizacji tego wydarzenia.
Na miejscu będzie możliwość spotkania z twórcami projektu, a dla pierwszych 25 uczestników przygotowaliśmy bezpłatne kartki dźwiękowe. Podczas premiery będzie można również nabyć książki związane z tematyką Jewirnyka.
Miks i mastering został zrealizowany w Osso Studio, a oprawę graficzną wydarzenia przygotowało Studio Wiercany.com.
Do zobaczenia w Karpatach
Fundacja Pruszczanie.pl
